Gerilim, Akım, Direnç ve Güç

0
662

Gerilim nedir?

Gerilimden (korku filmi değil!) daha önceki yazımızda bahsetmiştik. Şimdi tekrar ederek biraz daha ayrıntılara girelim.

İki uç arasındaki potansiyel farka gerilim denir. Gerilimin ölçü birimi Volt ‘ tur. Kısaca V harfi ile gösterilir. En sık kullanılan alt katları; mV (miliVolt), µV (mikroVolt), nV (nanoVolt), en sık kullanılan üst katları; kV (kiloVolt) ve MV (MegaVolt) ‘dur.

1 V = 1000 mV 
1 mV = 1000 µV 
1 µV = 1000 nV 
1 kV = 1000 V 
1 MV = 1000 kV

İki uç arasındaki gerilimi Voltmetre ile ölçeriz. Voltmetre ölçüm yapılacak noktalara paralel bağlanır. Voltmetre’nin iç direnci yüksek olduğundan dolayı üzerinden çok düşük bir akım geçer. Pratikte devreye bağlanan voltmetre açık devre gibi düşünülebilir.

Akım nedir?

Bir noktadan birim zamanda geçen yük miktarına akım denir. Akımın ölçü birimi Amper ‘dir. Kısaca A harfi ile yazılır. Formülde akımı I harfi temsil eder. En sık kullanılan alt katları; mA (miliAmper),
µA (mikroAmper), nA (nanoAmper) ve pA (pikoAmper) ‘dir. En sık kullanılan üst katı ise kA (kiloAmper) ‘dir.

1 A = 1000 mA
1 mA = 1000 µA 
1 µA = 1000 nA 
1 nA = 1000 pA 
1 kA = 1000 A 

Bir noktadan geçen akımı Ampermetre ile ölçeriz. Ampermetre ölçüm yapılacak noktaya seri bağlanır. Ampermetre’nin iç direnci küçük olduğundan dolayı pratikte iki ucu arası kısa devre kabul edilebilir.

Direnç nedir?

En basit tanımı ile direnç; elektrik akımına karşı gösterilen zorluktur. Direncin ölçü birimi Ohm ‘dur. Kısaca Ω  (Omega) ile yazılır. Formülde direnci R harfi temsil eder. En sık kullanılan alt katı (miliOhm) ‘dur. En sık kullanılan üst katları; (KiloOhm) ve (MegaOhm) ‘dur.

 = 1000 mΩ
1 KΩ = 1000 Ω
1 MΩ = 1000 KΩ

Standart yazılışının dışında bazen değer belirtirken Omega işareti kullanılmaz veya Omega işareti yerine R harfi kullanılır.

  • 10 KΩ yerine 10K
  • 5 MΩ yerine 5M
  • 100 Ω yerine 100R gibi..

Bazen virgül yerine harf yazılır.

  • 1K5 = 1.5 KΩ
  • 2M2 = 2.2 MΩ
  • 1R5 = 1,5 Ω

Şimdi aşağıdaki devre üzerinde gerilim, akım, seri bağlantı, paralel bağlantı kavramlarını açıklamaya çalışalım.

edevre_gerilim2
Seri ve paralel bağlantı

Devre üzerinde LAMBA 1 ve LAMBA 2 nin bağlantı şekli seri bağlantıdır. Seri bağlantı yapılan elemanlardan birisi devreden çıkarılacak olursa diğer devre elemanları üzerinden akım geçişi sağlanmaz.

LAMBA 3 ve LAMBA 4 ‘ün bağlantı şekli ise paralel bağlantıdır. Parelel bağlantıda elemanlardan birisi devreden çıkarıldığında devre üzerinden akım geçişi yine devam edecektir.

edevre_gerilim
Voltmetre ve ampermetre kullanımı

Akü uçlarına parelel bağladığımız voltmetre bize akünün gerilim değerini verecektir. Akünün pozitif ucundan hemen sonra devreye seri bağlanan ampermetre ise devrenin çektiği toplam akımı gösterecektir.

İki veya daha fazla devre elemanı birbirine seri bağlanmış ise tümünün üzerinden geçen akım aynıdır. Akımın aynı olmasına karşın her devre elamanı üzerinde oluşan gerilim, devre elemanının direnci ile orantılı değişir.

İki veya daha fazla devre elemanı birbirine parelel bağlanmış ise hepsinin üzerinde oluşan gerilim aynıdır. Fakat her eleman tarafından çekilen akım devre elemanının direnci ile orantılı olarak değişir.

Ohm Kanunu

Ohm kanunu, elektriğin en temel kanunudur. Ohm kanunu; gerilim, akım ve direnç arasındaki matematiksel ilişkiyi tanımlar.

R = V / I

(R = Direnç, V = Volt, I = Akım)

Şimdi Ohm kanunundan yola çıkarak devredeki lambaların direncini bulalım.

LAMBA 1 ve LAMBA 2 ‘nin üzerinden geçen akım 1A, ikisininde üzerine düşen voltaj 4.8V görülüyor.

R (lamba1,2) = 4.8 / 1

R(lamba1,2) = 4.8 Ω

LAMBA 3 ve LAMBA 4 ‘ün üzerinden geçen akım 0.5A, ikisininde üzerine düşen voltaj 2.4V görülüyor.

R (lamba3,4) = 2.4 / 0.5

R(lamba3,4) = 4.8 Ω

Ayrıca formülden şu sonuçlarıda çıkarabiliriz;

I = V / R  veya V =  I .  R

Elektriksel güç nedir?

Teknik olarak birim zamanda harcanan enerji miktarıdır. Elektrikte ölçü birimi Watt ‘ tır. Formül üzerinde P harfi ile temsil edilir.

P = V . I

(P = Güç, V = Volt, I = Akım)

Şimdi LAMBA 1 ‘in harcadığı gücü hesaplayalım;

P(lamba1) = 4.8 x 1

P(lamba1) = 4.8 W

Güç konusuna ilerde daha detaylı değineceğiz.

Şimdilik bu kadar…

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz