Kondansatör nedir?

0
861

Kondansatör (diğer adıyla kapasitör) elektrik enerjisini kısa süreliğine depo etmeye yarayan devre elemanıdır.

Temel olarak iletken iki iletken plakanın arasına yalıtkan bir madde eklenmesiyle elde edilir. Kondansatörün birimi Frad ‘tır.  Frad çok büyük bir değer olduğundan daha çok alt katları olan mikroFrad (uF), nanoFrad (nF) , pikoFrad (pF) kullanılır. Devrede ve formüllerde C harfi ile gösterilir.

1F = 1000000 uF
1uF = 1000 nF
1nF = 1000 pF

Devrede kullanım amaçları

Regülatör devrelerinde çıkışı  doğrusal hale getirerek gerilim dalgalanmalarını önleme, şarj ve deşarj özelliğinden faydanılarak frekans üretme, zamanlayıcı, filitreleme işlemleri gibi pek çok alanda kullanılır. Ayrıca direnç olarak kullanıldığında alternatif akımı iletme doğru akımı iletmeme (yalıtkan olma) özelliğine sahiptir.

Elektrolitik kondansatör

Elektrolitik kondansatörler kutupludur. Doğru akımda çalışırlar. Uçlarına doğrudan ters gerilim veya alternatif akım verilmesi bozulmasına neden olur. Buna karşın yüksek kapasite değerlerinde olabilirler. Genellikle silindirik biçimde 1uF ve üzeri değerdedirler. Elektrolitik kondansatörlerde kapasite değeri ve maksimum çalışma gerilimi kondansatör üzerinde belirtilir. Örneğin kondansatör, 12V regülatör devresinde kullanılacaksa seçilecek kondansatörün voltaj değeri 12V tan büyük ( en az %25 fazlası) olmalıdır ki devre sağlıklı çalışsın. Bunun dışında daha büyük voltaj değerlerinde kondansatörlerde kullanılabilir. Bunun tek dezavantajı kondansatör boyutlarının büyümesi olacaktır.

elektrolitik_min

Tantal kondansatör

Tantal kondansatörlerde, elektrolitik kondansatörler gibi kutupludur. Bunun dışında küçük boyutlarda olmalarına rağmen yüksek kapasite değerleri sunabilirler. Gerilim dalgalanmalarına ve ters gerilime karşı hassas olmaları ve çabuk bozulmaları dezavantajıdır. Kapasite değeri ve maksimum çalışma gerilimi genellikle kodlanmış olarak üzerinde belirtilir. Çoğunlukla yüzey montajlı ve dikdörtgen yapıdadırlar.

tantal-kondansator

Çizgili taraf tantal kondansatörün + (artı) ucudur. Üstteki kod kondansatörün kapasite değeridir. İlk iki rakam basamak değeri 3. rakam çarpandır. İlk iki rakamın sağına çarpan değeri kadar sıfır atılır. Bulunan değer pF cinsindendir. Alttaki sayı ise tantal kondansatörün  volt cinsinden maksimum çalışma gerilimidir. Bazen maksimum çalışma gerilimini belirtmek için sayı yerine harf kodu kullanılır.

Örneğin kondansatör üzerindeki kod 475 ise;

475 = 4700000 pF (4.7uF)

Seramik kondansatör

Seramik kondansatörlere şekillerinden dolayı mercimek kondansatör de denir. Kutupsuz olduklarından dolayı + ve – uçları yoktur. Düşük kapasitelerde (En fazla 1 uF) üretilirler. Genellikle filitreleme ve yüksek frekans devrelerinde kullanılır. Kapasite değeri üzerine 10n (10nF), 100p (100pF) gibi direk yazıldığı gibi tıpkı tantal kondansatörlerde olduğu gibi kodlama yapılarak da yazılabilir. Tantal kondansatörlerdeki kodlama biçimi seramik kondansatörlerde de geçerlidir. (Ayrıca kondansatör değerini belirtmek için renk kodlamasıda kullanılabilir ancak bu eski bir yöntemdir çok fazla tercih edilmez.)

seramik

Trimer kondansatör

Trimmer kondansatörler kapasite değeri el ile ayarlanabilen değişken kondansatörlerdir. Ayar aralığı pF seviyesindedir. Genellikle kalibrasyon için kullanılır. Çok fazla kullanım alanları yoktur.

Kondansatörlerde seri ve paralel bağlama

Kondansatörler birbirine paralel bağlanırsa toplam kapasite artar. Toplam kapasite; paralel bağlanan kondansatörlerin kapasitelerinin toplamı kadardır.

CT (Toplam Kapasite) = C1 + C2 + C3 + …..

Kondansatörler birbirine seri bağlanırsa kapasite düşer. Kapasitenin düşmesine karşın dayanma voltajı artar. Kutuplu kondansatörler seri bağlanırken + ve – uçlarına dikkat edilmelidir. Toplam kapasiteyi bulmak için aşağıdaki formülden yararlanılır.

1/CT =  (1/C1) + (1/C2) + (1/C3) + ……

Kondansatör devre sembolleri

kondansatör sembol

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz